“Men heeft Ancia heel die smeergelden-zaak gegeven in de hoop dat ze haar tijd zou verliezen. Ik vind het bijzonder knap gemaneuvreerd van haar: toch maar de opheffing van de onschendbaarheid vragen in het smeergeldendossier en op die manier andere zaken kunnen forceren!”
De uitspraak komt uit Luikse onderzoekskringen die alles – of minstens erg veel – weten te vertellen over een dossier dat de zaken Van der Biest, Mathot en Cools nauw doet aansluiten. Het gaat om een reusachtige zwendel in effecten die begint in New Jersey en vertakt naar Europa. Onder meer naar België. Een verhaal in je reinste maffia-stijl.
Wie zich de afgelopen weken een beetje verdiepte in het Agusta-dossier, stelt vast dat elke keer als een tipje van de sluier lijkt opgelicht te worden, er weer honderd nieuwe vragen rijzen. Meer en meer wordt duidelijk dat het vermoedelijk betalen van smeergeld aan de partijkas van de Parti Socialiste, niet dé uitleg kan zijn van de moord op Cools.
“Inderdaad niet”, aldus onze informant. “André (sic) is niet vermoord omwille van het smeergeld. Wat wél waar is, is dat de smeergeldenzaak naar de echte achtergronden kan leiden.”
Hypotheses
Over de moord op Cools doen talrijke hypotheses de ronde. De eerste is dat de opdrachtgever moet gezocht worden in kringen rond Guy Mathot. “Neen” , aldus onze bron, “Mathot zal diep in zijn binnenste misschien gehoopt hebben dat Cools zou verdwijnen. Zoiets beramen, is nog wat anders hé. Dat zie ik hem niet doen. Laat ons zeggen dat Mathot meer weet, maar dat hij moet zwijgen. Als een graf!”.
Dat Cools niet langer op voet van vrede leefde met Guy Mathot, is inmiddels overduidelijk geworden. Over deze laatste had Cools een 20 cm dikke farde aangelegd waarvan de inhoud na zijn dood is verdwenen. Alleen de kaft werd teruggevonden met daarop enkele, vaak onleesbare inscripties en namen als Donnay, Eliane (meer dan waarschijnlijk Eliane Van Vreckom, ex-vriendin van Mathot en betrokken in de Feluy-zaak met de gestolen cheques), Manthot (?) en Deferm, en de woorden waarover we het gisteren in deze krant hadden.
In zijn verklaring voor het Hof van Cassatie (25/1) vertelde de gewezen Luikse vakbondsleider Carol Gluza wat Cools dwars zat in Mathot: dat was zijn betrokkenheid in een dossier van koppelbazerij en en zijn betrekkingen met Leon Deferm, de Luikse crisismanager” die ooit was begonnen als café-garçon maar blijkbaar het Eldorado had ontdekt.
Zoals in onze krant van donderdag geschreven, zijn er ook de verklaringen van Fernand Deraille, vriend van Cools, bedrijfsrevisor en dé man die alles weet over de macht die Cools had weten uit te bouwen. In zijn verklaringen aan de cel-Ancia heeft Detaille het uitvoerig over een aantal dossiers die Cools erg wars lagen. Het eerste betref de toewijzingen inzake openbare werken waarbij Cools zich erg druk maakte om het feit dat het Waalse Gewest systematisch 20 tot 30 procent boven de gangbare marktprijzen betaalde.
Het tweede gaat om een geschil tussen Tractebel en de Luikse maatschappijen voor nutsvoorziening. Vooral in de waterdistributie had Cools Tractebel buiten weten te houden. Verder was er een dispuut rond ruim 2 miljard dat Electrabel terugvorderde.
Detaille had het in bijzonder ook over Leon Deferm, een persoon die hij absoluut niet vertrouwde, die met geld van onduidelijke afkomst werkte (zie onze krant van donderdag) en die Cools onder geen enkel beding meer wilde ontmoeten.
Cools kende Deferm al jaren. Het begon in de jaren ’70 toen beiden mekaar wekelijks ontmoeten op de trein Brussel-Luik. Deferm was, samen met zijn vriend Marcel Dehareng, begonnen als café-garçon maar had vriend en vijand een paar jaar later verrast toen hij opdook als “financier” en “bedrijfsleider”.
De eerste keer dat Deferm in de financiële pers opduikt is bij de overname van de Tubemeuse-filialen Distrimeuse en Anbuma. Tubemeuse wordt eind jaren ’80 door de Europese Commissie op de vingers getikt wegens het ten onrechte innen van 9 miljard frank Waalse overheidssteun.
Tubemeuse gaat op de fles. Deferm duikt in februari ’88 weer op als één van de overname-kandidaten. Hij heeft 680 miljoen frank veil voor Tubemeuse, maar valt uit de boom.
Een andere keer treft men Deferm in een aantal dochters van de holding Electrorail. Deferm en Electrorail-topman Van Tuyckom zijn in die tijd nauwe vrienden. (Van Tuyckom liet gisteren preciseren dat hij absoluut niets heeft te maken met de Agusta-zaak. Iets wat we ook nooit hebben gesteld.)
Een tijdlang is Van Tuyckom beheerder bij Trident, maar hij stapt er op Trident is een bedrijf dat Cools aanvankelijk nauw aan het hart ligt. Het Luikse betekent niets op het vlak van informatica. Trident echter kan uitgroeien tot een Waalse Barco. Daartoe wordt op bepaald ogenblik gerekend op compensaties (550 miljoen frank) van Agusta.
Later is er duidelijk een haar in de boter en zal, Cools himself tussenkomen om een overheidssubsdie van 70 miljoen frank aan Trident, in te houden. Had Cools achter Trident bepaalde zaken ontdekt?
Trident is in oorsprong de nieuwe naam van de Waalse dochter van het computerbedrijf Unysis dat Deferm heeft overgenomen. Terwille van het behoud van de tewerkstelling stort Unysis in het kader van een ’trustee agreement’ een bedrag van 364 miljoen frank. Dat geld kan – zo nodig – ook dienen voor afdankingsvergoedingen. Wanneer Trident naast de beloofde compensaties pakt, wordt het bedrijf in vereffening gesteld.
Onze Luikse informant heeft andere informatie over Trident. Hij heeft het over drie “patrons”: Deferm, Viatour (socialistisch figuur die veroordeeld werd omwille van fraude door het Luikse studiebureau INIEX) en Delperdange van Zeus Computers. Delperdange werd gedood door zijn vrouw. Er vloeit overigens nogal wat bloed in de dossiers die met Agusta in verband zijn gebracht.
Marcel Dehareng
De informant brengt Deferm ook uitdrukkelijk in verband met Marcel Dehareng, ooit begonnen als café-garçon, inmiddels privé-detective en vriend-aan-huis bii Guy Mathot. De cel-Ancia ontdekte dat Dehareng zich op het ogenblik van de moord toevallig op nauwelijks 100 meter afstand van de moord bevond.
Op 13/5/92 werd bij Dehareng een huiszoeking verricht. Daarbij werd in het fax-journaal ontdekt dat op de dag van de moord een bericht van 30 bladzijden (“of meer”) werd verzonden naar Monaco. Het nummer bleek dat van Deferm. De inhoud van de fax werd niet achterhaald en dus blijft het feit voorlopig niets meer dan een intrigerend toeval.
Aandelen
Er was – naast de koppelbazerij, de figuur van Deferm, de Feluy-zaak – nog wat wat Cools bezig hield. Er zijn althans aanwijzingen dat Cools één en ander had ontdekt.
Dit verhaal begint in ’85 wanneer het FBI ontdekt dat de maffia een gigantische effecten-fraude op gang heeft gezet. Bij de Citvbank uit New York zijn om 111 miljard dollar effecten verdwenen. Het gaat om vervallen waardepapieren (aandelen, obligaties) die bestemd zijn voor vernietiging, maar werden gestolen. De sporen leiden naar Europa waar de gestolen effecten worden gebruikt als bankwaarborg bij allerhande financiële operaties.
Ook de Luikse BOB zit op de zaak en heeft zware vermoedens dat ene Di G. – goed bekend in het milieu der koppelbazen en in nog andere dubieuze kringen – zo’n half miljard frank dergelijke effecten heeft gebruikt voor duistere operaties.
In het kader van het onderzoek wordt naar Lyon getrokken waar men in de hoofdkantoren van Interpol verneemt dat men het Belgische spoor in de gestolen Citybank-titels bijster is. Het verband is mogelijk te leggen met de in Zaventem gestolen aandelen die later ex-minister Alain Van der Biest in opspraak bracht. De Luikse gangster Carlo Todarello verklaarde in mei 92 dat de moordenaar van Cools moest gezocht worden in kringen van Van der Biest.
Dezelfde Todarello verklaarde dat precies de moord op Cools “de gestolen titels had bevrijd” (liberé les titres volés). Wat bedoelde hij? Onze informant: “Dat er geen gevaar meer was”.
Haemers
Wie één en ander aan mekaar koppelt, komt bij de vreemde verbanden tussen Vanden Boeynants, advocaat Vander Elst (veroordeeld tijdens het proces Haemers) en Deferm. Vander Elst was de advocaat die de “conventions” van Deferm juridisch op muziek zette, zo verklaarde Fernand Detaille aan de cel-Ancia.
Vander Elst had in elk geval de reputatie specialist te zijn in opzetten van off-shore-bedrijven en andere fiscus-onvriendelijke constructies. Van der Elst was ook één van de sleutelfiguren in de ontvoering van VdB.
In een interview met het weekblad Humo (23/12/93) vertelt advocaat Delhuvenne – een jeugdvriend van Haemers die de blonde gangster meermaals opzocht – dat Haemers zijn “carrière” als geldkoerier (overbrengen van zwart geld naar het buitenland) was begonnen toen hij kennis maakte met Vander Elst.
Aan Delhuvenne liet Haemers ook weten dat verscheidene overvallen en in het bijzonder de ontvoering van VdB “in opdracht” was gebeurd. Haemers zou in Brazilië een voorschot van 15 miljoen frank hebben gekregen voor de ontvoering”.
“Bende van Nijvel”
Enkele weken na de moord op Cools – in augustus ’91 – ontmoetten wij in een restaurant één van de bekendste strafpleiters uit het land en goed thuis in alles wat met zware criminaliteit heeft te maken. Het gesprek komt op Cools.
“Dit is het voorlopige sluitstuk van de Bende van Nijvel”, zo klinkt het erg verrassend. En onwaarschijnlijk! De roes van uitgelezen wijn? De advocaat gaat verder: “Het signaal is nu gegeven dat niemand nog veilig is. Wie praat, of dreigt te praten, gaat eraan. Zelfs de hoogste personen weten wat hen nu boven het hoofd hangt. Maar wist u wie voorbestemd was om te sterven?”
We staan verstomd. “VdB! En weet u waarom VdB niet is vermoord?” Geen antwoord. “Als u een halfuur met de man op café zit, is dat meteen ook uw beste vriend geworden. VdB had zijn ontvoerders ingepalmd.”
Later lezen we dat Haemers grote sympathie koesterde voor de man die hij ‘un vieux renard sympa’ noemde; een ouwe sympathieke vos.
Aanslagen, doodsbedreigingen, moorden
- april ’91: in Charleroi wordt in pure maffiastijl een aanslag gepleegd Yvan Massart, nationale voorzitter van socialistische ziekenfondsen;
- 12/7/91: dood (moord?) van Claude Delperdange, directeur Zeus Computers, in ’89 beheerder van Trident, die via Leon-François Deferm zaken deed met SES, een fiduciaire geciteerd in Italiaanse smeergeldencircuits;
- nacht van 17 op 18 juli 91: Citroën van Laurent Verjus, voorzitter van de Luikse PS-federatie en Coolsien, wordt in brand gestoken. Auto wordt betaald door kabinet Van der Biest;
- 18/7/91: moord op Cools.
- 18/7/91: doodsbedreigingen aan adres van André Grosfils, voorzitter van het OCMW van Flémalle;
- 18/7/91: doodsbedreiging aan adres van Mathot;
- januari ’92: Audi 100 van Jules Verbinnen, kabinetschef van burgemeester Close (parkeermeters CGE!) geraakt van de baan. Verbinnen komt om. Belangrijke dossiers die hij in de auto zou hebben gehad worden, officieel althans, niet teruggevonden;
- december ’91: men ontdekt een gifstort in Val-Saint-Lambert in Seraing. In dit onderzoek botst men op een vijftal verdachte overlijdens. Ook koppelbazerij lijkt niet ver uit de buurt. Eén van de hoofdaandeelhouders van het heropgestarte Val Saint-Lambert is … Mathot (via een vzw in de NV Sodireval);
- 25/6/92: auto van Jean-Maurice Dehousse in brand gestoken.
Bron » Gazet van Antwerpen | René De Witte
