De nieuwe DNA-wet bestaat vandaag exact 2 jaar, en dat leverde al verschillende nieuwe sporen op naar mogelijke daders van zware misdrijven. Door de wet mogen onderzoekers ook het Y-chromosoom registreren in de DNA-databank en kunnen ze daders ook opsporen via het DNA van familieleden. In 43 dossiers leverde dat al een match op, zo bleek uit cijfers die VRT NWS opvroeg bij het NICC, het Nationaal Instituut voor Criminalistiek en Criminologie.
Dag op dag 2 jaar geleden keurde de Kamer een nieuwe DNA-wet goed. Daardoor werd het ook mogelijk om daders van misdrijven op te sporen via DNA van hun familieleden. Tot dan mocht er alleen onderzocht worden of er een directe match was tussen een spoor en een individueel persoon. Maar DNA-onderzoek kan dus veel meer, bijvoorbeeld via het Y-chromosoom.
Dat Y-chromosoom wordt in vaderlijn quasi identiek van generatie op generatie doorgegeven, waardoor je de stamboom kan traceren. Als je niet weet wie de dader is, maar het DNA van de broer, vader, neef of grootvader van de dader zit wel in de databank, dan krijg je toch een match. En dan weet je ook dat je de dader moet zoeken in de stamboom langs de kant van de vader.
In die DNA-databank met Y-profielen zijn er de voorbije 2 jaar 1.661 profielen gezet, en daar komen maandelijks gemiddeld 30 à 35 profielen bij. Dat gaat zowel over profielen van DNA-sporen die aangetroffen werden op slachtoffers en/of op plaatsen-delict, als over profielen van veroordeelden of verdachten.
Het merendeel komt uit nieuwe dossiers, dus dossiers van na de wetswijziging. Maar er zijn ook 266 profielen uit oudere dossiers overgezet. De filosofie (of de hoop) daarachter is dat de Y-STR-databank een bijkomende mogelijkheid biedt voor oudere cold cases , omdat nu ook via verwantschapsonderzoek gezocht kan worden naar zijn verwanten in vaderlijn.
Dit kan dus mogelijk nieuwe pistes geven in bijvoorbeeld onderzoeken als die naar de moord op Ingrid Cackaert, de moord op Tania Van Kerkhoven of de verdwijningen van Kim en Ken (waar er recent nog een link ontdekt werd met de zaak van Tania Van Kerkhoven).
Het oudste dossier dat er zo de voorbije 2 jaar bijgekomen is, komt van een dossier uit begin jaren 90.
De resultaten
Maar dé vraag is natuurlijk wat het al heeft opgeleverd. Daarvoor bellen we naar Bieke Vanhooydonck, van het NICC. Zij houdt zich dag in dag uit bezig met de DNA-databanken, en dus ook met de Y-profielen.
Dat betekent dat er in 43 dossiers, waar er voordien geen enkel resultaat was, door de nieuwe databank wel een nieuwe piste is. Die zouden we anders nooit gehad hebben
In totaal, zo vertelt ze, heeft de databank al 43 matches opgeleverd. “Dat betekent dat er in 43 dossiers, waar er voordien geen resultaat was, door de nieuwe databank wel een nieuwe piste is. Die zouden we anders nooit gehad hebben.”
In ongeveer 65 procent kon er ook effectief een familienaam op geplakt worden, een concrete vaderlijn dus. In de rest van de gevallen kon dat nog niet, maar konden verschillende sporen wel aan elkaar gelinkt worden.
Die informatie wordt vervolgens doorgespeeld naar politie en parket. Want, belangrijk om te noteren is dat een ‘match’ niet automatisch betekent dat de zaak instant opgelost is.
Werk van lange adem
“Ons werk is een puzzelstukje in het geheel. Dus voor die 43 dossiers is er nog verder onderzoek nodig. Wat wij in kaart brengen is de vaderlijn en die moet dan verder bekeken worden. De dader kan dan bijvoorbeeld een broer, een zoon of een vader zijn, maar evengoed een neef of nog een verder familielid. Er moet dan uitgezocht worden hoe die families in elkaar zitten. De politie en het parket moeten dan kijken: zijn er effectief broers, zonen, neven van ons DNA-spoor die in aanmerking komen?”
“Dat werk achter de schermen van parket, politie en de dienst forensisch advies van het NICC neemt tijd in beslag”, benadrukt ze. Ze weet wel dat er in verschillende van ‘haar’ dossiers wel effectief vooruitgang zit, maar er zijn er nog geen die afgerond konden worden. “Daar moeten we nog even op wachten.”
Maar hoe dan ook : “Het gaat om zware dossiers. In meer dan 90 procent van de gevallen gaat het om zedendossiers, omdat het in die zaken verplicht is om zo’n Y-STR-profiel op te stellen. Maar daarnaast zijn er ook moordzaken, zaken van doodslag of andere zware misdrijven. Maar het zijn effectief allemaal zwaarwichtige dossiers.”
Gamechanger?
Vanhooydonck vindt het nog wat vroeg om grote uitspraken te doen of dit nu echt een gamechanger is geweest. “43 dossiers waarin nu een nieuwe piste kan uitgezocht worden, is wel een stevig resultaat. En binnen Europa spelen wij op dit vlak wel een voortrekkersrol.”
“De kracht van een databank is natuurlijk het aantal profielen dat erin zit en dat is natuurlijk nog een werk van lange adem. Er zitten er nu iets meer dan 1.600 in, als we dat vergelijken met de gewone DNA-databanken, daar zitten er 160.000 in. Dus we hebben nog werk. De komende jaren zal dat blijven groeien, met hopelijk meer en meer resultaten.”
Bron » VRT Nieuws
