De grootste cold case uit onze geschiedenis moest eindelijk maar eens worden opgelost. In 2018 zette het federaal parket in op een wel erg ongebruikelijke infiltratieoperatie in het onderzoek naar de Bende van Nijvel, die tussen 1982 en 1985 bij bloedige raids op grootwarenhuizen 28 mensen had vermoord.
Het is vrijdag 26 november 2021, 9.20 uur. Een Toyota RAV4 rijdt de parking op van ziekenhuis Cabirol in Colomiers, een stadje aan de voet van de Franse Pyreneeën. De dokter heeft gezegd dat ze naar huis mag, Jean-Francis Calmette, 79 jaar oud, komt zijn echtgenote ophalen. Terug naar hun teruggetrokken bestaan in een landhuis in Les Junies, een slaapdorp met 250 inwoners in de omgeving van Cahors.
“Hij stapt uit en begeeft zich naar de ingang van het etablissement”, lezen we in proces-verbaal 000497 van de gerechtelijke politie in Toulouse (DTPJ). “Hij draagt een jeans en een rode jas.”
Om 10.05 uur zien de agenten het koppel naar buiten komen. Hij hijst twee reiskoffers in de RAV4. De auto rijdt weg langs de N124, richting Toulouse. Zij stapt om 10.47 uur uit in de avenue Saint-Exupéry, waarna hij parkeert en zich bij haar aansluit. Het pv zegt: “Om 10.55 uur openen we de Toyota met de sleutel en plaatsen een klein digitaal afluisterapparaat.”
Een dubbel van de sleutel had de DTPJ op rechterlijk bevel bekomen bij de Franse hoofdzetel van Toyota. Op 27 oktober hadden de agenten ook al afluisterapparatuur in het landhuis van het koppel geplaatst. Calmettes mobiele telefoon wordt getapt. Bij elk woord dat hij de komende vier maanden zal uitspreken – zij het aan de ontbijttafel, over de telefoon of in de auto – zal de DTPJ meeluisteren.
Op maandag 29 november stopt om 14.32 uur een andere 4×4 voor het landhuis in Les Junies. Twee jonge vrouwen stappen uit, de bestuurder blijft zitten. De twee stellen zich aan mijnheer Calmette voor als Lana en Alisson.
“Wij zijn Belgische journalisten”, zegt Alisson. “Het gaat over een documentaire die we aan het draaien zijn.”
“Waarover dan?”, vraagt Calmette.
“Extreemrechts in België in de jaren 80.”
Jean-Francis Calmette is een voormalige expert in gevechtssporten. In de jaren 70 en 80 heeft de Fransman bij de Brusselse sportclub BIKBA agenten van de groep Diane (een speciale eenheid van de toenmalige rijkswacht) en leden van extreemrechtse misdaadorganisaties als het Front de la Jeunesse van Francis Dossogne en Westland New Post (WNP) getraind in lijf-aan-lijfgevechten. Een van zijn leerlingen, WNP’er Marcel Barbier, gebruikte begin 1982 een techniek die hij bij Calmette had geleerd bij een dubbele rituele moord in Anderlecht.
Calmette is vaak genoemd als oudgediende van de Organisation de l’Armée Secrète (OAS), een groepering die ten tijde van de Algerijnse onafhankelijkheidsoorlog met steun van de Franse regering duizenden mensen heeft vermoord.
“We hebben contact opgenomen met Eric Lammers”, zegt Lana wanneer Calmette vraagt hoe ze hem hier hebben gevonden. Hij moet even nadenken. Lammers. Destijds lid van WNP. Veroordeeld voor een dubbele moord in 1991. Het laatste wat van hem was gehoord, was dat hij in Servië was gaan wonen. Om imker te worden.
Alisson: “De reportage gaat over het Front de la Jeunesse en WNP.”
Jean-Francis Calmette: “Dat is allemaal lang geleden.”
Lana: “Het is moeilijk voor ons om informatie te vinden. Op basis van wat u in het verleden hebt gedaan, zou u ons misschien kunnen helpen.”
Calmette: “Wat bedoelt u met ‘wat u in het verleden hebt gedaan’?”
Alisson: “We hebben gehoord dat u training hebt gegeven bij WNP, en met name aan Eric.”
Calmette: “Ik gaf training aan een mix van mensen: extreemlinks, extreemrechts en gewone mensen. Daar was niks politieks aan.”
Alisson: “Eric heeft ons verteld dat u hun ook een levensfilosofie hebt bijgebracht. Het zou interessant zijn om het daarover te hebben. Ik denk ook dat u nog steeds in contact staat met Francis Dossogne.”
Calmette: “Helemaal niet. U vergist zich.”
Lana: “Zou u met ons willen afspreken en hier verder over praten?”
Calmette: “Nee, ik ben daar al dertig, veertig jaar uit gestapt. Ik wil dat men mij met rust laat.”
Lana: “We gaan toch onze reportage maken.”
Calmette: “U doet wat u wilt.”
Piratenkoning
Volgens het Franse politierapport waaruit Humo deze dialogen reconstrueerde, dringen Alisson en Lana die dag 18 minuten lang aan. Calmette blijft herhalen dat het hem niet interesseert wat er op sociale media en in gespecialiseerde internetfora allemaal over hem wordt verkondigd.
Alisson: “Dit is nu de kans om dingen recht te zetten.”
Lana: “We hebben Eric Lammers de kans gegeven om dat te doen. En Robert Beijer ook.”
De naam van de ex-rijkswachter die in de vroege jaren 80 met zijn collega Madani Bouhouche simultaan een topcrimineel was, rijmt al decennia op “verdachte Bende van Nijvel”.
Calmette: “Ik weet niet wie Robert Beijer is. Zijn jullie van de politie?”
Alisson: “Nee, waarom denkt u dat?”
Proces
Op het moment waarop Alisson en Lana daar in het Franse zuiden een bejaarde man aan de praat proberen te krijgen, had in Brussel eigenlijk het proces moeten plaatsvinden tegen de Bende van Nijvel. Zo had toenmalig justitieminister Koen Geens (cd&v) het op 29 april 2018 toch voorspeld.
“Er is, denk ik, de afgelopen tien jaar nog nooit zo hard gewerkt op het Bendedossier”, verklaarde Geens in de VTM-studio’s. “De mensen van het federaal parket en de federale gerechtelijke politie die erop werken, zijn de beste die op dat terrein werkzaam kunnen zijn. Die mensen, die ik ken vanuit andere dossiers, hebben mij gezegd dat zij binnen dit en drie jaar de zaak tot een proces willen brengen.”
Het Bende-onderzoek was twee maanden voor die aankondiging, op aansturen van Geens, onder leiding komen te staan van federaal magistrate Marianne Cappelle. Zij kreeg meer middelen, meer mensen en een spijtoptantenwet. Met al die nieuwe tools werd het onderzoek na 35 jaar als nooit tevoren gereactiveerd. Aanleiding was het bekend raken van wat oud-rijkswachter Christiaan Bonkoffsky enkele dagen voor zijn overlijden in 2015 tegen zijn broer had gezegd: “Ik was bij de Bende van Nijvel.”
Cappelle heeft het al opgenomen tegen zware drugscriminelen, Hells Angels en Somalische piraten. De meeste van haar successen dankt ze aan bijzondere politietechnieken: undercoveroperaties, telefoontaps of afluisterapparatuur. Haar gedrevenheid maakt haar niet geheel onbesproken. “Ze is een goede magistrate, maar een echte Macchiavelli”, zegt een politiebron: “Het doel heiligt de middelen. Ze schrikt niet terug voor een leugen en gebruikt methodes die dikwijls op het randje van de legaliteit zitten.”
In 2013 was Cappelle erin geslaagd om de Somalische piratenkoning Mohamed Abdi Hassan, kaper van onder meer de Belgische steenstorter Pompei in 2009, te arresteren. De man die in tientallen landen op mostwantedlijsten stond, waande zich veilig in Somalië.
Cappelle liet een fictief tv-productiehuis oprichten, Baiona Film Productions, dat Hassans rechterhand Mohamed Abdullahi Tiiceey benaderde met een Amerikaans voorstel om zijn levensverhaal te verfilmen in ruil voor 200.000 dollar. Hassan werd voor onderhandelingen naar New York gevlogen. Op zijn verzoek in businessclass, op kosten van het productiehuis. Er werd getafeld in de duurste restaurants. Na maanden onderhandelen moest enkel nog een contract worden ondertekend in Brussel.
Op zaterdag 12 oktober 2013, na amper enkele stappen op de vloer van de aankomsthal, werd Hassan in Zaventem in de boeien geklonken. Drie jaar later werd hij in Brugge veroordeeld tot twintig jaar cel.
Drie jaar later. Als in de voorspelling van Koen Geens.
De speurders in het Bende-onderzoek hadden zich al eerder zeker van hun stuk getoond. Magistraten Christian De Valkeneer en Ignacio de la Serna hadden op 24 januari 2014 een contract met de VRT, de RTBF en productiehuis Riche Riche & Riche van filmmaker Manu Riche getekend. Tien jaar lang kreeg hij met zijn camera vrije toegang tot vergaderingen en zoekacties die de speurders vanuit Charleroi ondernamen. Kort nadat het federaal parket de leiding over het onderzoek had overgenomen, werd de overeenkomst vernieuwd, deze keer met ook de handtekening van federaal procureur Frédéric Van Leeuw.
De Bende van Nijvel zou niet alleen worden ontmaskerd, we zouden ook nog worden getrakteerd op een realityreeks over de manier waarop.
Sancho Panza
Op 23 april 2018, zes dagen voor de aankondiging van Geens bij VTM, wordt bij de Nederlandse bv The Registrar Company de domeinnaam sanchopanzaproductions.com geregistreerd. Dat wordt de website van een tweetalig tv-productiehuis genaamd Sancho Panza Productions, naar de schildknaap van Don Quichot. Op 22 mei 2018 wordt in Luxemburg-stad de gelijknamige vennootschap SARL Sancho Panza Productions opgericht, met een startkapitaal van 12.500 euro.
Daar is wel iets vreemds mee: het bedrijf geeft als adres 15 boulevard Franklin Roosevelt in Luxemburg-stad op, pal in het financiële district, de plek met de allerduurste vierkante meters van het toch al niet zo goedkope groothertogdom. Het adres huisvest in de praktijk enkel boekhoudbedrijf Fiduciaire Fernand Faber.
Op zijn website pronkt Sancho Panza met vier filmpjes die het eerder heeft gerealiseerd. Over de kerstmarkt in Hasselt (56 seconden), over een jeneverstokerij (87), over een boksmatch (128) en over Leuvense straatmuzikanten (158). Als je een goed onderbouwde documentaire over gewelddadig extreemrechts in de jaren 80 wilt maken, moet je natuurlijk ergens beginnen.
De site stelt ook het team voor van Raphael Lebron en Patrick Colinet, de CEO’s van Sancho Panza Productions. De naam van de eerste lijkt een knipoog naar de geslaagde operatie vijf jaar eerder met de piratenkoning – de CEO van het even fictieve Baiona Film Productions heette Raphael Lekeu. Over de nieuwe Raphael zegt de site: “Raphael likes projects with a twist.”
De rest van het team bestaat uit undercoveragenten onder de aliassen van executive producer Lana Raepers, freelancereporters Alisson Booz en Greg, geluidsman Baba, cameraman Jean en Mathijs, die zich bezighoudt met field productions. Voor de meesten van hen is een nep LinkedIn-profiel aangemaakt.
Geen grote verrassing
Volgens het hierboven geciteerde Franse politierapport zit Mathijs de hele tijd achter het stuur in de 4×4 wanneer Alisson en Lana Jean-Francis Calmette aan het praten trachten te krijgen.
Dat lukt die eerste keer dus niet. Een dag later probeert Alisson het opnieuw, op het mobiele nummer van Calmette. “Hij lijkt eerst niet te begrijpen met wie hij spreekt,” zo beschrijft het politierapport die poging. “Alisson legt hem uit dat ze hem concrete elementen wil tonen, waaronder documenten die hij heeft ondertekend. Calmette weigert haar te zien en maakt een einde aan de conversatie door op te hangen.”
Een grote verrassing hoort dat niet te zijn: nadat hij het Panza-team die eerste keer heeft weggestuurd, belt Calmette een oude vriend die al jaren in de Franse Pyreneeën woont: Alain Weykamp. Ook hij is vanwege zijn verleden bij het Front de la Jeunesse en zijn nauwe vriendschap met Bouhouche vaak in verband gebracht met het Bendedossier.
Het telefoongesprek begint op 29 november 2021 om 14.52 uur, twee minuten na het vertrek van Alisson, Lana en Mathijs. Beide heren – op leeftijd – zijn rechts, heel rechts, en duidelijk ook antivax.
Alain Weykamp: “Mon Jean-Francis, hoe is het met je?”
Calmette: “O, dat gaat. Niet te veel last van covid?”
Weykamp: “Er is een nieuwe onzinnigheid: omicron. Ze zijn zo stom, het is niet te geloven, hè.”
Calmette: “Zeg, ik bel je omdat… Bon, zonet komt hier een grote 4×4 aan, met meisjes in. Twee meisjes. Ze zeiden dat ze van Sancho waren, Sancho Panza Productions.”
Weykamp: “Jaja, ik heb ze meteen buitengegooid, die twee conasses!”
Ze hadden dus ook bij Weykamp al aangebeld, maar die had meteen door dat de twee jongedames niet waren wie ze pretendeerden te zijn. Als hij de maanden voordien wat aandachtiger om zich heen had gekeken, had Calmette dat als voormalig expert beveiliging ook kunnen weten. Toen hij op 20 juli 2021 ’s ochtends in het centrum van Cahors bij de oorarts moest zijn voor een nieuw hoorapparaat, werd hij van bij zijn vertrek gevolgd en gefotografeerd door agenten van de DTPJ. Zij werkten in opdracht van Belgisch onderzoeksrechter Martine Michel en federaal magistrate Marianne Cappelle.
Nadat hij Alisson op 30 november ook aan de telefoon heeft afgewimpeld, belt Calmette opnieuw naar Weykamp.
Calmette: “Ik heb nieuws van… Hoe noemde jij ze ook weer? Die twee trutten.”
Weykamp: “Ha ja, Sancho Pancha (sic), ik weet niet.”
Calmette: “Ze hebben me gebeld. Ze zeggen dat ze door mij ondertekende documenten hebben. Ik heb gezegd dat het me niks kan schelen, dat ik nergens meer iets over wil horen. Dat ze moeten opzouten!”
Weykamp: “Ze zijn overal, ze zitten in alle media…”
Calmette: “Nou, ik zal je vertellen… De auto waarin ze aankwamen, die twee meisjes met die kerel. Een enorme 4×4. Ik kan je zeggen: ze hebben geld, zo’n auto!”
“Eric liegt!”
Magistrate Marianne Cappelle wees een interviewverzoek van Humo af. Voormalig minister Koen Geens hield het bij een eerder bondige repliek.
Waarop baseerde u zich destijds om een proces in 2021 aan te kondigen?
Koen Geens: “We hebben in 2018 in overleg met het college van de procureurs-generaal bewerkstelligd dat voldoende leden van de federale politie ter beschikking werden gesteld om het federaal parket toe te staan het dossier volledig te herlezen, onderzoeksdaden te stellen en klaar te maken voor berechting, met vermijding van de verjaring.”
U moet toch hebben beseft wat die aankondiging voor de nabestaanden betekende?
Geens: “Die beslissing was gegrond op mij aangegeven redenen waarop ik niet mag ingaan. Noch als voormalig minister van Justitie noch als burger is het mij toegestaan het geheim van het onderzoek te schenden. Tot aan het einde van mijn mandaat, op 30 september 2020, werd mij bij herhaling gerapporteerd dat er wel degelijk voortgang werd gemaakt.”
Dat is niet de indruk die je krijgt bij het doorlezen van de Franse politieverslagen over de tegen Calmette opgezette infiltratieoperatie een jaar later.
Op woensdag 1 december 2021 ziet de zeventiger iets voor vieren ’s middags een bestelwagen voor zijn woning stoppen. Er stapt een man uit die zich aan hem voorstelt als Jean Decouvreur – vrij vertaald: ‘Jan de ontdekker’. Hij is een wat oudere Sancho-man die daar schijnbaar iets hoger in de hiërarchie staat. Hij weet bij Calmette wat vertrouwen te winnen, onder meer door zich te laten ontvallen: “Ik geef u mijn woord als man en voormalig legionair. Ik had het u niet verteld, maar ik heb een atypische carrière gehad.”
Calmette krijgt wat documenten onder de neus geduwd, met citaten die productiehuis Sancho Panza in interviews zegt te hebben ontlokt aan onder meer Lammers en Beijer. Beiden beweren daarin dat Calmette zijn discipelen aanleerde om iemand met blote handen te doden.
Calmette: “Eric liegt! Ik heb nooit iemand aangeleerd om een ander met blote handen te doden. Ik ben ook nooit bij de OAS geweest, of bij wat voor inlichtingendienst ook.”
Hij wil graag beelden zien. Dat kan, zegt Jean. Hij klapt zijn laptop open en daar komt Beijer in beeld. Die zegt: “Calmette begon met training aan de rijkswacht te geven, maar hij werd al snel gearresteerd omdat hij gek was. Het was een vechtsport vergelijkbaar met karate, maar met de bedoeling te doden. Hij was een Franse instructeur die bij de Staatsveiligheid werkte.”
Calmette: “Wie is die clown? Ik ken hem niet eens.”
De Groep Diane
Robert Beijer woont sinds 1999 in het Thaise Pattaya, dat in die tijd bekendstond als ’s werelds grootste vrijhaven voor sekstoerisme. Hij kwam in 2010 heel even naar België voor de presentatie van zijn boek De laatste leugen. Daarin bekende hij een reeks misdrijven waarvoor men hem nooit veroordeeld heeft gekregen, zoals de moordpoging op rijkswachtmajoor Herman Vernaillen in 1981 en de spectaculaire wapenroof bij de groep Diane het jaar nadien.
Beijer heeft de ploeg van Sancho Panza al in september 2019 op bezoek gekregen. Zij financierden zijn ticket – in businessclass – om voor contractbesprekingen naar België te vliegen. Het idee was dat zijn boek zou worden verfilmd. Anders dan Calmette en Weykamp tuinde Beijer er met open ogen in. “Ik heb alle gesprekken op Telegram bewaard”, mailt hij. “Degene die het team leidde, heeft het contract ondertekend onder de naam Lana Raepers.”
Er is een contract ondertekend?
Robert Beijer: “Ja, en daarin verbond ik me ertoe om alle royalty’s af te staan aan het slachtofferfonds van het ministerie van Justitie. Ik heb nog wat rushes liggen van hun opnames. Ik had ook foto’s van een vergadering in een restaurant in België met de hele opnameploeg.”
Begin 2023 viel datzelfde federaal parket bij u in Pattaya binnen voor een huiszoeking.
Beijer: “De speurderscel heeft toen mijn computers doorzocht. Heel toevallig is die ene foto op restaurant verwijderd. Er was ook een oude compromitterende video van een Belgische politicus in Pattaya. Ook die is verdwenen.”
“Een Jood!”
Op 3 december 2021 krijgt Jean het dan toch geregeld dat Alisson wordt toegelaten tot de woonkamer van de Calmettes. De oud-karateleraar legt uit dat, wat hem betreft – en vooral van horen zeggen – de aanslagen van de Bende van Nijvel in 1985 een gevolg waren van de weigering van Delhaize België om geïmporteerd Amerikaans vlees te verkopen. Dat herhalen voor de camera’s van Sancho Panza wil hij niet. Hij wil geen interview geven. “Ik wil dat ze me met rust laten,” zegt hij. “Ze zijn veel machtiger dan ik. Ik kon niets doen.”
Jean zal op 21 december een laatste keer terugkeren naar Les Junies, voor urenlange gesprekken met Calmette over het Vreemdelingenlegioen, de Staatsveiligheid, de rituele WNP-moord in 1982 en Plastic Bertrand. Hij hoopt Jean alsnog te overtuigen van een interview.
Calmette: “Journalisten draaien zinnen over het algemeen op hun eigen manier om. Je zegt een zin in een bepaalde context, ze halen hem uit zijn context en doen je iets anders zeggen. Daar zijn we het over eens?”
Jean: “O ja, het is vreselijk.”
Calmette: “Dan zijn we het eens. En dan zeg je op een gegeven moment: Dit is het. Stop.”
De oude man lijkt wekenlang te hebben gebalanceerd tussen geloof en ongeloof omtrent de beweegredenen van Alisson, Lana en Jean. Hij vond hun adreskaartjes, met het adres in Luxemburg-stad, wel overtuigend. Wat hem uiteindelijk lijkt te hebben doen beslissen dat nee nee blijft, wordt verduidelijkt in een afgeluisterd gesprek met zijn echtgenote, de avond van 19 december 2021.
Zij: “Denk je dat ze iets anders zijn?”
Calmette: “Wie?”
Zij: “Wel, zij!”
Calmette: “Over wie heb je het?”
Zij: “Die Jean-en–nog-iets en die twee meisjes.”
Calmette: “Juist, ja.”
Zij: “Want je kunt adreskaartjes hebben. Daar doe je om het even wat mee. Trouwens, je hebt hem gezegd dat je hem niet vertrouwde.”
Calmette: “Hij, hij is een Jood!”
“Twee grieten”
Sancho Panza Productions lijkt van 2018 tot eind 2021 met een heel breed net te hebben gevist. Een dossierstuk dat Humo onder ogen kreeg, somt maar liefst 17 doelwitten op, gaande van Calmette, Lammers, Weykamp en Beijer tot allerlei figuren uit WNP- en aanverwante kringen uit de jaren 80: Yves Brams, Jean Bultot, Patrick Cocriamont, Francis Dossogne, Daniel Gilson, Maurice Lammers en Michel Libert.
Er staan ook twee oud-agenten van de Staatsveiligheid tussen: Gérald Damseaux en Christian De Roock. Over al die mensen zegt het dossierstuk: “Overwegende dat de voortzetting van het onderzoek het gebruik van specifieke observatiemethoden door speciale eenheden vereist en dat andere onderzoeksmethoden niet voldoende lijken om de waarheid aan het licht te brengen…”
Het is niet duidelijk in hoeverre alle infiltratieoperaties die tegen die mensen zijn opgezet, hebben geresulteerd in daadwerkelijke interviews of pogingen daartoe. Zeker is wel dat kosten noch moeite zijn gespaard.
Dat is toch het aanvoelen van Christian Amory, een extreemrechtse ex-rijkswachter, ooit whistleblower over een staatsgreep die de groep Diane begin jaren 70 plande, en vooral loopjongen van Bouhouche en Beijer.
Christian Amory: “Het was nog voor covid. We hebben elkaar gesproken in hotel Le Toucan in Nijvel, met een camera en een journalist. Ik ben er pas nadien achter gekomen dat ze zich wel voordeden als journalisten, maar eigenlijk politiemensen waren. Ik weet dat ze enorm veel andere mensen hebben uitgehoord, zogezegd als journalisten.”
Amory stuurt een screenshot uit die tijd. Want er is iets dat hem heeft geërgerd. Lana vraagt hem in een bericht op 30 september 2019 om een eerder gemaakte afspraak te verplaatsen en iets te gaan eten op 8 oktober. Of dat past?
Amory antwoordt: “Hallo, ik verhul niet dat ik een beetje ‘boos’ ben. Ik heb het liever als we respect hebben voor wat we zeggen… Drie geplande afspraken afzeggen en uitstellen… terwijl ik de nodige regelingen heb getroffen om mijn afspraak na te komen… Ik zie niet in hoe mijn interview iets aan jullie reportage zou kunnen toevoegen. Als jullie me toch nog willen zien, is een etentje niet nodig… Een kop koffie is voldoende.”
Op 15 oktober 2021 stuurt Alisson via WhatsApp een berichtje naar Alain Moussa. Hij is een gewezen lid van de misdaadbende rond Philippe De Staercke. Die werd als enige ooit in staat van beschuldiging gesteld voor de achtvoudige moordpartij die de Bende van Nijvel op 9 november 1985 in en rond de Delhaize in Aalst aanrichtte. Moussa, destijds pooier in de Brusselse Noordwijk, ging in de vroege jaren 80 door het leven met de bijnaam le flingueur. De man die diende gebeld als iemand moest worden omgelegd.
Alisson wil er graag alles over horen, en ze ontmoeten elkaar op 10 november 2021 in het café van Moussa’s neef in Ganshoren. Rond die tijd is Moussa’s flatje in Asse, waar hij zijn oude dag met zijn pitbull doorbrengt, uiteraard al voorzien van afluisterapparatuur. Een gesprek tussen Moussa en zijn buurman, kort daarvoor, doet begrijpen dat Moussa het zaakje eerst niet helemaal vertrouwt.
Alain Moussa: “Want ik heb nu ook geen zin in een kogel in m’n kop.”
Buurman: “Hoezo?”
Moussa: “Bwa, wat zou jij doen?”
Buurman: “Denk je dat het een valstrik is? En daarvoor sturen ze twee nanas?”
Moussa ontmoet Alisson en Lana uiteindelijk in een kamer van Van Der Valk Hotel Brussels Airport in Machelen. Volgens zijn neef vertelt hij hun die dag iets over De Staerke dat hij nooit eerder heeft verteld. Niet aan de speurders, niet tijdens het proces tegen de bende-De Staerke, niet aan die paar journalisten die hem in de jaren na zijn vrijlating in 2005 ooit te spreken hebben gekregen.
Het lijkt na drie jaar oude slechteriken stalken de eerste en enige keer te zijn dat Sancho Panza Productions een niet eerder geopenbaard gangstergeheim uit de tijd van de Bende van Nijvel weet vast te leggen. Maar het loopt helemaal fout.
Hoe dan?
Neef: “De dames van Sancho Panza, vertelde mijn oom achteraf, hadden hem geld voorgespiegeld. Veel geld, in ruil voor een scoop over de Bende van Nijvel.”
Zo simpel was het? Je doet je voor als rijke journalist, je belooft een oude ex-crimineel wat cash in ruil voor een onthulling en zo helder je na 40 jaar het Bendemysterie op?
Neef (zuchtend): “Dat is in elk geval het idee waar mijn oom een tijdlang mee heeft rondgelopen. Nu, hij kende de Brusselse criminele wereld van de jaren 80, hè. Je krijgt niet zomaar de bijnaam le flingueur.”
Waarover heeft hij het dan met Sancho Panza gehad?
Neef: “Over 1985, de korte periode waarin hij met De Staerke heeft opgetrokken. Ze waren onderweg op de autosnelweg, komende van Wépion. De Staercke reed. Ze waren allebei tot de tanden gewapend. Opeens kwamen ze aan een wegversperring van de rijkswacht, vergezeld van militairen.”
“Alain zei: “We zijn erbij, we zijn de klos.” De Staercke suste: “Maak je geen zorgen, je zult zien dat het goed komt.” Hij stopte, en die rijkswachter keek in de auto. Het kan niet anders of hij moet de wapens hebben gezien, maar hij gaf te kennen dat ze konden doorrijden. Daar heeft mijn oom begrepen dat De Staerke bescherming genoot.”
“In de tijd van hun postkantoorovervallen vroeg De Staerke mijn oom op een gegeven moment om deel te nemen aan “bloedige winkelovervallen”. Hij heeft toen gezegd dat hij weigerde om zomaar onschuldige families en kinderen te vermoorden. Daar is de samenwerking met de bende-De Staercke geëindigd.”
Laat ons raden: hij heeft bij Sancho Panza geen euro gezien?
Neef: “Natuurlijk niet. En ik had het direct door, dat dat productiehuis nep was. Gewoon even op Google Streetview kijken. Hun hoofdkantoor bestond niet eens.”
Zodra hij dat besef een plek heeft kunnen geven, op kerstavond 2021, schiet Alain Moussa in paniek. Want als het geen journalisten waren die hem in dat hotel de pieren uit de neus hebben gehaald, wie dan wel? En waarom? Hij verstuurt meteen mails naar alle journalisten die hij kent, vertelt daarin over zijn wedervaren met Sancho Panza en zet er ook het gsm-nummer van de zogenaamde Alisson Booz bij. Hij post op Facebook dat hij de daders van de Bende van Nijvel kan benoemen: Philippe De Staercke en Dominique Salesse, lid van diens bende.
Moussa en zijn neef worden net voor oudjaar 2021 opgepakt. Na een dag voorarrest worden ze weer vrijgelaten op voorwaarde van “publieke excuses” wegens “bewust ongegronde beschuldigingen te hebben gepubliceerd” aan het adres van De Staercke. De dekmantel genaamd Sancho Panza is verbrand. De website verdwijnt. Op 22 december 2023 wordt in het kantoor van de Luxemburgse notaris Carlo Wersandt de ontbinding van de SARL Sancho Panzo Productions geofficialiseerd.
Op donderdag 27 juni 2024 schuift bij de federale politie in Charleroi iets na vieren proces-verbaal 505898 uit de printer. Het document beschrijft hoe sinds 2018 een infiltratievergunning is verleend tegen 17 personen. De conclusie luidt: “Er zijn geen relevante bewijsstukken aangetroffen in het kader van de uitvoering van deze specifieke infiltratieonderzoeksmethode.”
Minder dan 24 uur later meldt het federaal parket bij monde van procureur Ann Fransen op een persconferentie dat het onderzoek wordt stopgezet.
Alain Moussa overlijdt in maart 2023 aan een hartfalen. “Hij had in zijn flatje een kaft met documenten waaraan hij erg was gehecht”, zegt zijn neef. “Kopieën van verhoren, documenten ook over zijn contacten met Sancho Panza. Toen we na zijn dood zijn flat gingen leegmaken, bleek die kaft verdwenen.”
Bron » De Morgen | Douglas De Coninck en Annemie Bulte
