Topmagistratuur haalt uit naar politiek

‘Demagogische’ en ‘onwetende’ politici, tekorten die leiden tot straffeloosheid en ‘onzekere’ wetgeving: de procureurs-generaal trekken aan de alarmbel.

De eerste september markeerde gisteren ook de opening van het gerechtelijk jaar. Daarbij kunnen de parketten bij de vijf hoven van beroep en het Hof van Cassatie (zie hiernaast) zich uitzonderlijk laten horen via hun mercuriale redes. De procureurs-generaal, de hoogste vervolgende magistraten, waren opvallend kritisch voor de politiek.

1. Onafhankelijkheid in gevaar

Het scherpst was Ignacio de la Serna, de procureur-generaal van Bergen. Hij verdedigde de stelling dat de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht in gevaar is, in de eerste plaats door publieke kritiek. ‘Beledigingen, laster, persoonlijke aanvallen, bedreigingen: vanaf een zeker punt moedigen ze ongehoorzaamheid en geweld tegenover de rechterlijke macht aan’, klonk het.

De la Serna viseerde specifiek politici, omdat hun uitspraken volgens hem door de klassieke media overgenomen worden, de bevolking beïnvloeden, magistraten in diskrediet brengen en het vertrouwen in justitie doen afnemen. De la Serna verwees onder meer naar de N-VA-campagne tegen ‘wereldvreemde’ en ‘activistische’ rechters.

Maar ook minister van Binnenlandse Zaken Annelies Verlinden (CD&V) kreeg de wind van voren, omdat ze beloofde zich altijd burgerlijke partij te stellen bij geweld tegen de politie. ‘Dat is in de praktijk onzin en het getuigt van een diepgaande onwetendheid over de strafprocedure’, klonk het. ‘Alsof het openbaar ministerie die dossiers zelf niet kan behandelen.’

Ook het parlement kreeg een veeg uit de pan, omdat het in de zaak-Chovanec magistraten uitnodigde tijdens een lopend gerechtelijk onderzoek. ‘Als die posities al geen populistische, opportunistische en demagogische wil weerspiegelen, zijn ze het resultaat van een volledige onwetendheid.’

2. Tekort aan middelen

Johan Delmulle, procureur-generaal in Brussel, hekelde het tekort aan middelen voor de aanpak van financiële en fiscale criminaliteit. ‘In 2002 waren er nog 131 gespecialiseerde speurders, vandaag 87.’ Om de grote achterstand bij het Brusselse hof van beroep weg te werken, kondigde Delmulle aan dat alleen nog prioritaire economische misdrijven zullen worden vervolgd. Minister van Justitie Vincent Van Quickenborne (Open VLD) belooft wel versterking.

Volgens De la Serna hebben de besparingen, ook nog onder de vorige regering, de onafhankelijkheid in gevaar gebracht. ‘Deze gedwongen besparingen, in combinatie met een decennialange afwezigheid van investeringen, hebben justitie op de rand van de afgrond gebracht, tot het punt dat er stakingen ontstonden en sommigen zich afvroegen of de gerechtelijke macht nog steeds een macht was.’

De Belgische justitie krijgt volgens De la Serna geen frontale aanvallen te verduren zoals in Polen of Hongarije. ‘Het is op een veel subtielere manier dat haar onafhankelijkheid is ondermijnd, door chronische onderfinanciering.’ De Bergense procureur-generaal voegde er wel aan toe dat hij verbetering zag. De regering-De Croo voorziet in een substantiële verhoging van het budget voor justitie.

3. Manke wetgeving

De Antwerpse procureur-generaal Patrick Vandenbruwaene en zijn eerste advocaat-generaal Yves ­Liégeois focusten in hun rede op de nieuwe wet op de spijtoptanten, die voor het eerst gebruikt werd door voetbalmakelaar Dejan Veljkovic in de operatie ‘Propere Handen’.

De wet bevat volgens Vandenbruwaene ‘knelpunten, lacunes en onzekerheden die dringend opgelost moeten worden’. Volgens het Antwerpse parket-generaal moet het ‘weinig leesbaar en verouderd’ wetboek van strafvordering dringend hervormd worden. Zo’n hervorming zit in de pijplijn.

Ook elders was kritiek op manke wetgeving vanwege de politiek. De Bergense procureur-generaal hekelde dat de wetgevende en uitvoerende macht verschillende heikele kwesties te zeer overlaten aan rechters om over te oordelen, wegens gebrek aan politieke consensus. Als voorbeeld geeft hij de hoofddoekenkwestie, waarover geen alomvattende regels bestaan en waarin dus vaak zaak per zaak moet worden geoordeeld. Andere zulke kwesties waar de politiek volgens De la Serna in gebreke bleef zijn de onzekere wettelijke basis voor de coronamaatregelen en de afwezigheid van een wettelijk kader voor draagmoederschap.

‘Journalisten beoefenen schaduwstrafrecht’

De kloof tussen justitie en de burger is voor een groot deel de fout van de media. Dat was de boodschap van de eerste advocaat-generaal bij het Hof van Cassatie, de hoogste rechtbank van het land. ‘We begeven ons op glad ijs wanneer de principes van de rechtsstaat onvoldoende geduid worden of wanneer de ­bevolking al te vaak met sloganeske taal wordt opgehitst tegen justitie’, zei Ria Mortier in haar mercuriale rede.

Zij hekelde de grote concurrentiestrijd. ‘Vele media zetten daarom niet in op grondige, goed onderbouwde en gestructureerde analyses van het rechtssysteem. Die vergen veel kennis en tijd van redacties. De beginselen van de rechtsstaat zijn moeilijk uit te leggen aan een breed publiek. Over een verwaarloosd gerechtelijk apparaat dat nog verrassend goed werkt dankzij de dagelijkse inzet van velen, wordt structureel weinig tot niet bericht wegens niet interessant.’

Media focussen volgens Mortier te veel op ‘fenomenologie’ en ‘faits divers’. Ze hekelde ook journalisten die nog voor een veroordeling op zoek gaan naar de waarheid. ‘Voordat een rechter heeft geoordeeld, is een zaak veel spectaculairder en sensationeler. Vaak gaan “onderzoeksjournalisten” op eigen onderzoek uit en beoefenen ze een soort schaduwstrafrecht dat niet formeel geregeld is. Zij drijven hierbij op de golven van veranderende gevoelens, houdingen of mentaliteiten en de journalist voelt zich, naar eigen zeggen, niet gebonden door beginselen als “het geheim van het onderzoek” of het “vermoeden van onschuld” die hij strikt formeel-juridisch enkel van toepassing acht op justitiefunctionarissen.’

‘Bovendien is er een duidelijke evolutie merkbaar van informeren naar opiniëren. Hierbij staan niet zozeer de feiten dan wel waardeoordelen centraal, die evenwel naar hun aard niet te bewijzen zijn. Ook het woordgebruik en de ­lichaamstaal van de journalist genereren een niet te onderschatten impact op de perceptie van het publiek.’

Bron » De Standaard

Spijtoptantenregeling blijft overeind voor Grondwettelijk Hof

Het Grondwettelijk Hof heeft een reeks beroepen verworpen tegen de spijtoptantenregeling die tijdens de vorige legislatuur groen licht kreeg in de Kamer. Twee verdachten in het gerechtelijk onderzoek Operatie Zero over voetbalfraude waren naar het Hof gestapt, maar dat stelde hen in het ongelijk. Voetbalmakelaar Dejan Veljkovic is de eerste spijtoptant van ons land die met het federale parket een deal sloot. Het Grondwettelijk Hof gaf wel enkele voorwaarden mee over hoe een aantal bepalingen geïnterpreteerd moet worden.

De zogenaamde pentiti-regeling was een geesteskind van de regering-Michel. Spijtoptanten zijn mensen die in ruil voor strafvermindering uit de biecht klappen over andere verdachten of medeplichtigen bij een misdrijf. In verschillende andere landen bestond al zo’n regeling, die vruchten had afgeworpen tegen de georganiseerde misdaad en het terrorisme. De vraag om een procedure stak in ons land geregeld de kop op, bijvoorbeeld in de zoektocht naar de daders van de Bende van Nijvel.

Het was echter Dejan Veljkovic die de primeur wegkaapte. Hij legde verklaringen af bij de speurders van de federale gerechtelijke politie in ruil voor een gunstige sanctie. Hij zal vijf jaar cel met uitstel en een boete van 80.000 euro krijgen. Hij riskeert ook een reeks verbeurdverklaringen van gelden en goederen die op illegale wijze verkregen werden.

Huiszoekingen en arrestaties

De bom in het voetbalfraudedossier barstte in oktober 2018 met een reeks huiszoekingen en arrestaties van onder meer Veljkovic en Mogi Bayat. Veljkovic deed eigenaardige transacties met dertig rekeningen in een financiële instelling in Genk. Het federale parket startte eind 2017 een gerechtelijk onderzoek.

Al op 15 oktober 2018, nog voor de eerste verschijning voor de raadkamer in Tongeren, had de verdediging van Veljkovic tot het federale parket toenadering gezocht. Via zijn raadsman Kris Luyckx had Veljkovic zich ertoe verbonden om uitgebreide verklaringen af te leggen. Niet alleen over zijn eigen activiteiten als voetbalmakelaar in binnen- en buitenland, maar ook over de rol van de voetbalclubs, andere makelaars en spelers.

Indertijd kondigde hij aan dat ook de financiële constructies en geldstromen aan bod zouden komen. Tientallen uren werd Veljkovic door de speurders ondervraagd.

Van Holsbeeck

In het onderzoek rond Veljkovic waren de voorbije maanden een resem bekende zwaargewichten uit het voetbal verhoord. Denk maar aan Georges Leekens, Herman Van Holsbeeck, Peter Maes, Ivan Leko, scheidsrechters, clubbestuurders en voetballers.

Nadat bekend geraakt was dat Veljkovic gebruik maakte van de spijtoptantenregeling klonken er bezwaren bij de raadslieden van andere verdachten in het voetbalfraudedossier. Advocaten Joris Van Cauter en Frank Scheerlinck startten daarom bij het Grondwettelijk Hof een vernietigingsprocedure voor de wet inzake de spijtoptantenregeling, maar die blijft nu dus onveranderd.

Bron » Het Laatste Nieuws

Speurders Bende van Nijvel stellen aangehouden collega voor spijtoptant te worden

‘Dit is om steil achterover van te vallen’, zeggen de advocaten van de aangehouden ex-Bendespeurder François A.. ‘Onze cliënt werd door twee speurders blijkbaar op eigen houtje uit de cel gehaald en naar een hotel gebracht. Daar stelden zij hem voor om hen de naam van de gouden tipgever in het Bendeonderzoek te geven in ruil voor het statuut van spijtoptant. Dit kan gewoon niet.’

De speurders die alsnog de Bende van Nijvel willen ontmaskeren, halen duidelijk alles uit de kast. Maar volgens de advocaten van ex-Bendespeurder François A. (65) die al twee weken in de cel zit op verdenking van het verzwijgen van cruciale informatie, gaan ze daarbij zonder meer uit de bocht.

‘Zij hebben onze cliënt op eigen initiatief uit de cel gehaald om hem tijdens een onderonsje te proberen overhalen om hen de zogenaamde gouden tipgever te geven. Zij legden hem uit dat hij in ruil meteen kon genieten van de nieuwe wet op de spijtoptanten om eventueel bescherming te krijgen, of zelfs van identiteit te veranderen om hem voor eventuele wraakacties af te schermen. Lang heeft dat gesprek niet geduurd. Ik heb geen gouden tipgever, legde onze cliënt hen uit. Een half uur later werd hij opnieuw naar de gevangenis gebracht.’

Cowboymethodes

Volgens meesters Pierre Chomé en Ruben Bomans is deze manier niet alleen hoogst ongewoon, maar ook onwettelijk. ‘Onderzoeksrechter Martine Michel beweert dat dit onderzoek nu gevoerd wordt met moderne middelen, maar wat haar speurders met onze cliënt hebben proberen te doen lijkt meer op cowboymethodes uit lang vervlogen tijden’, zegt meester Chomé.

‘Wij horen bij alle onderzoeksdaden aanwezig te zijn waar onze cliënt aan moet deelnemen. Niks daarvan in deze duistere episode. Twee speurders zijn meneer A. enkele dagen zonder enig mandaat uit de cel gaan halen. Zij hebben hem naar een hotel (in Waver, red.) gebracht, waar zij voor de gelegenheid een vergaderruimte hadden afgehuurd (prijskaartje 125 euro, red.). Dat heeft er toch alle schijn naar dat de speurders op zijn minst een wig willen drijven tussen François A. en zijn eveneens aan gehouden ex-collega Philippe V., die al een week langer in de cel zit. Of op z’n zachtst gezegd de druk op de twee oud-speurders maximaal opdrijven.’

Gouden tipgever

Tot dusver hebben de inspanningen van de Bende-speurders om de twee aangehouden oud-rijkswachters de naam te laten geven van een gouden tipgever niks opgeleverd. Deze onbekende persoon zou volgens de speurders Philippe V. en/of François A. hebben verteld waar ze in 1986 opnieuw moesten duiken om bewijsmateriaal van de Bende van Nijvel te vinden. Op dezelfde plaats waar in 1985 niets werd gevonden, maar de tweede keer vonden ze wel bewijsmateriaal.

Hij zou dus de sleutel zijn om op te klimmen tot bij de Bendeleden zelf. Maar zowel Philippe V. als François A. blijven erbij: zij hebben nooit een gouden tipgever gehad. Zelfs de urenlange confrontatie tussen de twee mannen die gisteren op het getouw werd gezet, leverde niets op. ‘Hun versies van wat zich in 1985-1986 in het Bendeonderzoek heeft afgespeeld, komen op enkele details na perfect met elkaar overeen’, zeggen meesters Walter Damen en Dimitri de Béco, de advocaten van Philippe V.

Verschillende tactiek

De verdediging van de twee oud-speurders koos gisteren voor de raadkamer wel voor een verschillende tactiek. De advocaten van Philippe V. wachten tot volgende week op een vollediger dossier alvorens de vrijlating van hun cliënt te pleiten. De verdedigers van François A. vroegen dat gisteren al.

‘Het gaat tenslotte om een nevendossier van de Bende-bundel, eventuele fouten in het dossier die meer dan 30 jaar geleden zouden gepleegd zijn en dus verjaard zijn. En wat de duur van het verblijf van het bewijsmateriaal in het kanaal betreft, kan men zich afvragen of de zakken, waarin ze staken, het niet gewoon een jaar hebben uitgehouden en pas kort voor hun ontdekking in 1986 gescheurd zijn. Dan is er van manipulatie van het onderzoek geen sprake. Maar deze veronderstelling werd klaarblijkelijk nooit geopperd’, aldus meester Chomé.

Bron » De Standaard

Ex-speurder Francois A. ontkent manipulatie in Bende-dossier, nog geen spijtoptantenregeling

In het onderzoek naar de Bende van Nijvel ontkent ook François A., de tweede ex-speurder die aangehouden is door de onderzoeksrechter in Charleroi, de beschuldigingen van manipulatie. “Mijn cliënt heeft altijd correct gehandeld”, zegt zijn advocaat Ruben Bomans. Van een spijtoptantenregeling voor de voormalige speurders is voorlopig geen sprake.

Vorige week werd de voormalige speurder van de Delta-cel Philippe V. al aangehouden door de onderzoeksrechter in Charleroi. Philippe V. wordt ervan verdacht betrokken te zijn bij een mogelijke manipulatie van het onderzoek rond de vondsten in het kanaal van Ronquières in november 1986. Ook François A., die deel uitmaakte van de Waalse onderzoekscel, wordt daarvan verdacht.

De 70-jarige A. werd gisterenavond door de onderzoeksrechter aangehouden. Net als V. werd hij in verdenking gesteld voor het achterhouden van informatie als lid van een politiedienst, informatie die relevant is voor de uitoefening van de strafvordering. Hij wordt ook vervolgd voor deelname aan een vereniging van misdadigers met het oogmerk misdrijven te plegen.

Ook A. ontkent de beschuldigingen. “Hij reageert zeer verbouwereerd. Mijn cliënt heeft altijd correct gehandeld”, zegt advocaat Bomans. “Ik denk dat dat ook blijkt uit het dossier, maar het onderzoek moet nu verder worden gevoerd. We wachten de resultaten van het onderzoek af.”

Vanuit slachtoffers van de Bende van Nijvel wordt gehoopt dat de nieuwe spijtoptantenregeling voor een doorbraak kan zorgen, maar voor de ex-speurders ligt er nog geen deal op tafel. “Daar heb ik voorlopig geen weet van”, zegt Bomans. De spijtoptantenregeling, waarbij het Openbaar Ministerie toezeggingen kan doen in ruil voor verklaringen over de betrokkenheid van derden of de eigen betrokkenheid, werd ingevoerd in de strijd tegen de georganiseerde criminaliteit en het terrorisme.

Bron » Het Laatste Nieuws

Nabestaanden roepen Bendespeurders op om spijtoptant te worden

Diederik Palsterman, die zijn vader Jan verloor bij de aanslag van de Delhaize van Aalst in 1985, doet een oproep aan speurder Philippe V. “en aan alle anderen die iets weten”. “Alstublieft. Wij willen eindelijk weten wie onze papa en al die andere mensen omgebracht heeft. Als je iets weet, is het nu het moment.”

Voor Palsterman is Philippe V. zeker geen hoofdverdachte. “Maar hij kan ons wel bij de waarheid en de echte moordenaars brengen. Die speurder hoeft van mij niet gestraft worden. Als hij vertelt wat het parket vermoedt dat hij weet, kan hij gerust spijtoptant worden en ­bescherming krijgen. Wij willen alleen de echte daders gestraft zien.”

Bron » Het Nieuwsblad